کاهش وزن به یکی از پر طرفدارترین موضوعات در جهان امروز تبدیل شده است . عوامل مختلفی (از جمله عادات بد غذایی) ، سبب بروز چاقی در افراد شده و لذا خلاص شدن از این وزن اضافی ، تبدیل به یک اولویت در زندگی آنها شده است .
در میان روش های مختلف کاهش وزن ، مکمل های رژیمی بیش از پیش مورد توجه عموم قرار گرفته است . هر یک از انواع مکمل ها با مکانیسم خاصی روند کاهش وزن را اجرا کرده ، که در زیر شما را با تعدادی از مهمترین دسته های مکمل های کاهش وزن آشنا می کنیم :
برخی از مکمل ها از طریق 4 مکانیسم زیر می توانند در چربی سوزی موثر باشند :
- افزایش متابولیسم چربی
- کاهش اشتها
- کاهش جذب چربی ها از دستگاه گوارش
- کاهش جذب کربوهیدرات
چهار عامل بالا می توانند زمینه ساز کاهش وزن و چربی سوزی باشند. البته نباید فراموش کنیم که نقش درصد زیادی از مکمل ها در کاهش وزن تایید نشده است و بسیاری از آنها بر اساس ادعای شرکت های سازنده می باشد. در اینجا لیستی از این موارد را باهم میخوانیم :
- عصاره چای سبز (Green tea extract)
- عصاره های کرفس ، لیمو ترش و زیره
- سرکه سیب (Apple Cider)
- مکمل های فیبر دار
- مکمل های گارسینیا (Garcinia)
- دانه قهوه سبز (Green Coffee Bean)
- متفرقه ها
عصاره چای سبز( Green tea extract ) :
عصاره چای سبز یکی از مواد اولیه پرطرفدار در بسیاری از مکمل های کاهش وزن می باشد. دلیل این امر وجود ماده آنتی اکسیدانی(EGCG) جهت چربی سوزی می باشد. EGCG (Epigallocatchin gallate) یا کاتچین یکی از ترکیبات پلی فنولی گیاهی شناخته می شود. این ترکیب، عامل ایجاد طعم تازه و خوشایند بعد از نوشیدن یک فنجان چای می باشد. این فنول های گیاهی بسیار فعال بوده ، بدین معنی که تمایل آنها برای انجام فعل و انفعالات با مولکول ها و فرایند های سلولی بالا می باشد. همین امر باعث شده که این ترکیب در بین محققان از اهمیت خاصی برخوردار باشد . کاتچین در چای سبز مانع فعالیت آنزیم لیپاز پانکراس شده، نتیجه ی آن شکسته شدن چربی با سرعت بسیار پایین و غیر قابل جذب بودن آن می باشد. همچنین ترکیب پلی فنولی با کافئین سبب القای فرایند ترموژنز ( حرارت زایی ) و تسریع فرایند متابولیسم ( چربی سوزی ) می شود. نتیجه ی آن عدم ذخیره چربی در بدن می باشد.
دانه قهوه سبز (Green Coffee Bean) :
عصاره دانه ی قهوه سبز ، یکی از مکمل های پر طرفدار در کاهش وزن می باشد . فرم بو داده نشده دانه قهوه حاوی مقادیر بالایی از اسید کلروژنیک (Chlorogenic Acid) می باشد . تحقیقات نشان داده است که اسید کلروژنیک از تجمع چربی احشایی جلوگیری کرده ، اثرات ضد التهابی و نقش محافظتی بر سیستم قلبی دارد. ( بو دادن قهوه می تواند اسید کلروژنیک دانه قهوه را از بین ببرد). با اینکه میزان کافئین موجود در عصاره چای سبز کمتر از خود قهوه می باشد ، اما اثرات کاهش وزنی با عصاره چای سبز به اثبات رسیده است .
اسید کلروژنیک می تواند :
- جذب چربی را مهار کرده و متابولیسم چربی را در کبد بالا ببرد.
- لاوه بر تحریک متابولیسم ، می تواند سطح هورمون های محرک چاقی را تنظیم کند.
- تحقیقات انجام شده بر روی موش ها ، کاهش سطح تری گلیسیرید و کلسترول را در پلاسمای خون نشان داده است.
- همچنین با کاهش جذب قند ، می تواند در کاهش وزن موثر باشد .
سرکه سیب (Apple Cider) :
ادعاهای زیادی مبنی بر اثر گذاری سرکه سیب بر روی کاهش وزن عنوان شده است. با آنکه مکانیسم دقیقی از آن هنوز بطور قطع عنوان نشده، ولی تئوری های مختلفی بیان شده که در زیر به آنها می پردازیم :
- باعث کاهش اشتها می شود : مطالعات انجام شده در مجله (ISO) ، نشان داده که از بین بردن طعم سرکه سیب در مکمل ها ، مانع اثر گذاری آن بر روی کاهش وزن شد. تئوری آنها بر این مبنی بود که کاهش اشتها بخاطر تهوع ایجاد شده ناشی از طعم سرکه بوده است.
- می تواند قدرت هضم را کاهش دهد: مطالعه ی چاپ شده در مجله (BMC Gastroentherology) ، عنوان کرده است که سرکه سیب ، انتقال غذا را از درون سیستم گوارشی شما کند کرده ، حس سیری را برای مدت زمان طولانی تری بعد از صرف غذا ایجاد می کند. البته در صورتیکه مشکل گوارشی داشته باشید، استفاده از این مکمل توصیه نمی شود.
- میزان دفع آب را از بدن افزایش می دهد : مقدار بالای پتاسیم در سرکه سیب ، نشان می دهد که این مکمل مثل یک دیورتیک ( ادرار آور ) عمل می کند. این بدان معنی است که در خروج آب اضافی از بدن کمک می کند. بنابراین با این عمل چربی سوزی انجام نمی گیرد ولی میزان تورم را کاهش داده و لذا پایین آمدن وزن بر روی وزنه، حس خوشی را به شخص می دهد.
- میزان کالری تولیدی آن صفر است : مصرف سرکه سیب به عنوان یک چاشنی سالاد با صفر درصد کالری می تواند بهترین رژیم غذایی جهت کاهش وزن باشد.
- می تواند متابولیسم را بالا ببرد.
- در کنترل قند خون موثر می باشد: تحقیقات نشان داده است که سرکه سیب می تواند با بالا بردن سطح انسولین ، میزان قند خون را بعد غذا کاهش دهد.
مکمل های فیبر دار :
هر آنچه باعث کاهش میزان اشتهای ما شود ، می تواند باعث کاهش میزان مصرف کالری (حتی به اندازه ی محدود) نیز شود . فیبر چنین عملکردی را دارد، یعنی با ایجاد حالت سیری ، میزان غذای مصرفی ما کمتر می شود. البته با توجه به تحقیقات انجام شده ، یک نوع فیبر خاص توانایی انجام این کار را دارد.
نتیجه ی 44 مطالعه ی انجام شده بر روی درمان چاقی با فیبر نشان داد که در 39% افراد که از مکمل فیبردار استفاده کردند ، باعث افزایش اشتها و فقط در 22% حالت سیری ایجاد کرد.
هر چه میزان ویسکوزیته فیبر بالاتر باشد ، میزان کاهش اشتها بیشتر می شود. فیبر های ویسکوز به مانند پکتین ها ، بتاگلوکان ها ،پسیلیوم، گلوکومانان، آب را غلیظ کرده، یک ترکیب لزج ژله ای ایجاد می کنند که کل حجم معده را در بر می گیرد. این ماده لزج، سرعت تخلیه معده را کاهش داده و زمان هضم و جذب غذا را افزایش می دهد. نتیجه ی آن ، احساس سیری طولانی مدت و کور کردن اشتها می باشد. این حالت با مکمل های حاوی گلوکومانان بیشتر دیده شده است.
برخی شواهد گویای این بوده که اثرات کاهش وزن فیبرها با اثر بر چربی های دور شکم بیشتر می باشد .
عصاره های کرفس، لیمو ترش، زیره
جامعه مدرن امروزی با یک همه گیری به نام اضافه وزن و چاقی مواجه است که تقریباً یک سوم جمعیت جهان را گرفتار نموده و همچنان رو به افزایش میباشد. در مکاتب طب سنتی از جمله هند از زیره در ترکیبات کاهش دهنده وزن استفاده شده که به نظر میرسد به علت اثرات ترموژنیک آن باشد یعنی با افزایش سرعت سوخت و ساز در بدن موجب شکسته شدن مولکولهای چربی(lipolysis) میشود. بر اساس نتایج تحقیقات اخیر اسانس زیره قادر است رادیکالهای آزاد را خنثی نموده و از اکسیداسیون اسیدهای چرب غیر اشباع جلوگیری نماید. همچنین در in vitro کومین آلدئید موجود در اسانس زیره آلدوز ردوکتاز و آلفا گلوکوزیداز را مهار میکند. ( برگرفته از سایت باریج اسانس)
گیاه کرفس دارای مقادیر زیادی فیبرهای سلولزی است. از آنجایی که در دستگاه گوارش ما آنزیم مناسب برای تجزیه این نوع ترکیبات موجود نیست و بدون اینکه تبدیل به مواد قابل جذب شوند دفع می شوند این نوع مواد قابلیت جذب آب زیادی دارند و این عمل سبب حجیم شدن و دفع سریع انها می گردد که سبب کاهش زمان جذب غذا در بدن می شود. در نهایت امر بدن انرژی (کالری) کمی جذب می کند که برای جبران ان مجبور به استفاده از آن ذخایر انرژی (چربی ها) خود میشود، که نتیجه آن کاهش حجم توده چربی و لاغری است. لیمونن موجود در کرفس به علت خاصیت ضد اسپاسمی خود سبب کاهش عوارض ناشی از سو هاضمه می شود.
لیموترش بومی شمال هند بوده و در آب و هـوای مدیـترانه ای می روید. این گیاه در طب سنتی در درمان روماتیسم، نقرس، نفخ، یرقان، چاقی، سرماخوردگی، التهاب، آفتاب سوختگی، مالاریا و خونریزی بینی استفاده می شود. همچنین به صورت موضعی در رفع التهاب مخاط دهان و زبان، آفت و شکننده شدن ناخن ها مؤثـر است. همچنین اسانس لیـمو که در این فرآورده مورد استفاده قرار گرفته است از پوسـت آن استخراج می شود و دارای خاصیت آنتی باکتریال، آنتی سپتیک و کاهش دهنده فشار خون اسـت.
مکمل های گارسینیا ( Garcinia) :
گارسینیا کامبوجیا، میوه ای از دسته مرکبات بوده که در جنوب شرق آسیا می روید. هیدروکسی سیتریک اسید (HCA) ماده ی استخراج شده از پوست این میوه ، در کاهش وزن مورد استفاده قرار می گیرد.
محققان عنوان کرده اند که هیدروکسی سیتریک اسید (HCA) ، یک اسید طبیعی بوده که با ایجاد حس سیری ، کاهش اشتها و تحریک متابولیسم ، عمل کاهش وزن را انجام می دهد. HCA با مهار آنزیمی به نام سیترات لیاز ، که بدن از آن برای ساخت چربی استفاده می کند ، عمل می نماید. همچنین می تواند با بالا بردن سطح سروتونین در مغز ، حس گرسنگی را کاهش دهد. همچنین گارسینیا بدن را جهت استفاده از گلوکوز آماده می کند. همان گلوکوزی که سلول ها جهت تامین انرژی نیاز دارند.
برخی از اثرات گارسینیا :
- کاهش اشتها
- شادابی و احساس خوشی
- افزایش قدرت تمرکز و انرژی
- تنظیم سطح قند خون و کلسترول
- کاهش درد مفاصل
متفرقه ها :
Chitosan : نوعی قند حاصل از پوسته خارجی برخی از آبزیان می باشد که مانع جذب چربی و کلسترول از روده می شود.
Chromium: ماده ای معدنی است که باعث افزایش میزان هورمون انسولین و هم چنین افزایش حساسیت سلول های چربی به انسولین می شود که نقش های زیر را ایفا خواهد کرد:
Chromium: ماده ای معدنی است که باعث افزایش میزان هورمون انسولین و هم چنین افزایش حساسیت سلول های چربی به انسولین می شود که نقش های زیر را ایفا خواهد کرد:
- کاهش اشتها
- افزایش متابولیسم
- چربی سوزی مستقیم
- افزایش حجم عضلات
Cefamadar : بر اساس یافته های همیوپاتیک و طب گیاهی، سفامادار با تحریک مرکز سیری در دیانسفال مغز باعث کاهش اشتها می گردد.
Calorease : کالوریس شامل یک گرم فیبر آلفا سیکلودکسترین محلول در آب بوده که از نشاسته ذرت استخراج شده است . Calorease FBCx یک فیبر رژیم غذایی با ظرفیت اتصال به چربی با قدرت 9 برابر وزن خودش می باشد و با نسبت 1 به 9 ، مولکول های چربی موجود در رژیم غذایی را مهار میکند ( در صورتیکه دیگر فیبر های موجود با ظرفیت 1 به 1 ، قابلیت اتصال به چربی را دارند) ، بدین ترتیب روزانه باعث کاهش جذب 500 کالری می شود .
Formoline L112 : ماده موثر موجود در L 112، فیبر پلی گلوکوزامین است. پلی گلوکوزامین یک فیبر خوراکی است که تمایل بالایی برای اتصال به چربی دارد. این فیبر غیر قابل هضم با منشا طبیعی بوده و از پوشش سخت پوستان تهیه شده است. پلی گلوکوزامین به چربی غذا در دستگاه گوارش متصل شده و از جذب آن جلوگیری می کند و به همراه چربی متصل به آن به صورت طبیعی از بدن دفع می شود و بدین ترتیب کالری دریافتی از مواد غذایی مصرف شده را کاهش می دهد.
Raspberry ketones: رازبری کتون ، ترکیب گرفته از رازبری های قرمز می باشد . تحقیقات نشان داده که می تواند متابولیسم را بالا برده، همچنین بر هورمونی بنام آدیپونکتین (Adiponectin) اثر کند. این آنزیم می تواند در بالا بردن سطح چربی سوزی و کاهش اشتها موثر باشد.
Calorease : کالوریس شامل یک گرم فیبر آلفا سیکلودکسترین محلول در آب بوده که از نشاسته ذرت استخراج شده است . Calorease FBCx یک فیبر رژیم غذایی با ظرفیت اتصال به چربی با قدرت 9 برابر وزن خودش می باشد و با نسبت 1 به 9 ، مولکول های چربی موجود در رژیم غذایی را مهار میکند ( در صورتیکه دیگر فیبر های موجود با ظرفیت 1 به 1 ، قابلیت اتصال به چربی را دارند) ، بدین ترتیب روزانه باعث کاهش جذب 500 کالری می شود .
Formoline L112 : ماده موثر موجود در L 112، فیبر پلی گلوکوزامین است. پلی گلوکوزامین یک فیبر خوراکی است که تمایل بالایی برای اتصال به چربی دارد. این فیبر غیر قابل هضم با منشا طبیعی بوده و از پوشش سخت پوستان تهیه شده است. پلی گلوکوزامین به چربی غذا در دستگاه گوارش متصل شده و از جذب آن جلوگیری می کند و به همراه چربی متصل به آن به صورت طبیعی از بدن دفع می شود و بدین ترتیب کالری دریافتی از مواد غذایی مصرف شده را کاهش می دهد.
Raspberry ketones: رازبری کتون ، ترکیب گرفته از رازبری های قرمز می باشد . تحقیقات نشان داده که می تواند متابولیسم را بالا برده، همچنین بر هورمونی بنام آدیپونکتین (Adiponectin) اثر کند. این آنزیم می تواند در بالا بردن سطح چربی سوزی و کاهش اشتها موثر باشد.
